27 خرداد 1399

اختلالات اسکلتی - عضلانی مرتبط با کار

 

اختلالات اسكلتی -عضلانی مرتبط با کار (WMSDs) عمده‌ترین عامل از دست رفتن زمان کار، افزایش هزینه‌ها و آسیب‌های انسانی نیروی کار به شمار می‌آید و یكی از بزرگ‌ترین معضلات بهداشت حرفه‌ای در کشورهای صنعتی است. تحقیقات نشان داده‌اند که احساس درد و ناراحتی در قسمت‌های گوناگون دستگاه اسكلتی -عضلانی از مشكلات عمده در محیط‌های کار است، به طوری‌که علت اصلی غیبت‌ها را تشكیل می‌دهند. امروزه در بسیاری از کشورها پیشگیری از WMSDs به‌صورت یک ضرورت و اولویت ملی در آمده است.

 

NIOSH بیماری‌ها و عوارض ناشی از کار را بر اساس اهمیت ملی آن‌ها (از نظر شیوع، شدت و امكان پیشگیری) طبقه بندی نموده است. که در آن WMSDs پس از بیماری‌های تنفسی شغلی در رتبه‌ی دوم قرار دارد. مطالعات نشان داده‌اند که اختلالات اسكلتی -عضلانی از نظر اقتصادی بسیار هزینه برند به‌طوری که از نظر بروز و درد و رنجی که گریبان گیر فرد می‌شود، این اختلالات دارای رتبه نخست هستند که از میان آن‌ها کمردردها در جایگاه اول قرار دارند. در کشورهای در حال توسعه صنعتی مسئله آسیب‌های اسكلتی -عضلانی بسیار جدی‌تر است. شاید بتوان در این باره گفت که شیوع و بروز WMSDs در کشورهای در حال توسعه صنعتی از جمله ایران از شدت بیشتری برخوردار است، زیرا روند مكانیزاسیون و اتوماسیون در کشورهای پیشرفته تا حدی فشار حاصل از فعالیت‌های فیزیكی را بر فرد کاهش داده و ریسک فاکتورهای WMSDs را حذف یا کنترل نموده است. ما در کشورهای در حال توسعه صنعتی که هنوز بسیاری از فعالیت‌ها به‌صورت دستی و با استفاده از قوای جسمانی کارگر و به شكل سنتی انجام می‌شوند، کارگران در معرض ریسک فاکتورهای بیومكانیكی و سایر عوامل کمک کننده به وقوع  MSDs قرار دارند و طبیعی است که تحت چنین شرایطی MSDs از شیوع،  بروز و شدت بیشتری برخوردار باشد.

 

امروزه در دنیا با توجه به گستردگی بسیار زیاد MSDs و اینكه بخش بزرگی از پرداخت غرامت به نیروی کار آسیب دیده مربوط به MSDs است، مسئله پیشگیری و کنترل این اختلالات اهمیت فوق العاده‌ای یافته و توجه بسیاری از محققان و مؤسسات تحقیقاتی را به خود جلب نموده است به گونه‌ای که MSDs اظهار می‌دارد اصولاً هدف ارگونومی پیشگیری از اختلالات اسكلتی -عضلانی است و WHO دهه ۲۰۰۰ را دهه‌ی پیشگیری از اختلالات اسكلتی -عضلانی اعلام می‌کند و اداره بهداشت و ایمنی انگلیس (HSE) کنترل و پیشگیری از MSDs را یكی از اولویت‌های خود در بهبود بهداشت حرفه‌ای شاغلان می‌داند.

 

مطالب ذکر شده همگی بیانگر اهمیت اختلالات اسكلتی -عضلانی در محیط‌های کار است. این اختلالات در هر شغل و صنعتی رخ می‌دهند. اختلالات اسكلتی -عضلانی در ستون مهره‌ها، اندام‌های فوقانی و تحتانی بروز می‌کنند. این اختلالات ممكن است در اثر مواجهه‌ی دراز مدت با عوامل ایجادکننده‌ی آن‌ها به تدریج  و در یک فرایند طولانی رخ دهند و یا به طور ناگهانی،  در اثر وارد شدن ضربه‌ای بزرگ بر بخشی از دستگاه اسكلتی -عضلانی ایجاد شوند. هنگامی که اختلالات اسكلتی -عضلانی از گونه نخست باشند، یعنی در اثر مواجهه‌ی درازمدت با عوامل ایجاد کننده و مؤثر در بروز آن‌ها (ریسک فاکتورها) رخ دهند، این اختلالات را می‌توان با CTDs مترادف دانست، یعنی اختلالات تجمعی که در اثر عوامل فیزیكی و مكانیكی در طول زمان ایجاد می‌شوند.

 

 

بر اساس تعریف، اختلالات اسكلتی –عضلانی،  اختلالات ماهیچه‌ها، زردپی ها، غلاف زردپی ها، اعصاب محیطی، مفصل ها، استخوان ها، رباط ها و رگ‌های خونی هستند که  با ایجاد شدن استرس تكراری در طول زمان ایجاد می‌شوند و یا حاصل یک ترومای آنی یا حاد (مانند لغزیدن و سقوط) می‌باشند. هنگامی که محیط کار و انجام وظیفه به بروز این اختلالات کمک کند، این اختلالات مرتبط با کار دانسته می‌شوند، اما به طور کلی اختلالات اسكلتی -عضلانی، اختلالات چند علتی هستند. ریسک فاکتورهای فیزیكی و مكانیكی که باعث بروز اختلالات اسكلتی -عضلانی (به ویژه گونه‌ی نخست) یا پیشرفت آن‌ها می‌گردند عبارت‌اند از:  پوسچر نامناسب یا ثابت،  اعمال نیروی زیاد، تكرار حرکت، حمل دستی بار، فشار تماسی، ارتعاش تمام بدن یا موضعی، دماهای پایین و سرانجام روشنایی نامطلوب که به پوسچر نامطلوب منجر می‌شود.

 

این ریسک فاکتورها در اثر برخی ویژگی‌های سازمانی نظیر چرخه ی کار-  استراحت نادرست، سرعت زیاد انجام کار، مدت زمان طولانی انجام کار، کارهای ناآشنا، نبود تنوع در کار، کارهایی که سرعت آن‌ها را ماشین تعیین می‌کند، دریافت دستمزد بر اساس شمار قطعه‌های تولیدی و … شدت می‌یابند. بنابراین، می‌توان گفت که آسیب‌های اسكلتی -عضلانی مرتبط با کار، آسیب‌هایی هستند که در طول زمان در اثر انجام فعالیت های اسكلتی- عضلانی ایجاد می‌شوند، که گاهی ممكن است راحت و عادی به نظر رسند. این آسیب ها دارای چندین ویژگی به شرح زیر هستند:

 

  • تجمع پذیری در طول زمان
  • ناشی بودن از استرس فیزیكی و مكانیكی
  • وجود ناراحتی یا اختلال یا خارج شدن از حالت طبیعی

 

هنگامی که فرد حرکت های مشابهی را مدت زمان دراز تكرار می‌کند، اجزای بدن وی مانند یک ماشین مكانیكی فرسوده می‌شود. به این ترتیب،  علائمی که به صورت اختلالات اسكلتی- تعریف می‌شوند، آشكار می‌گردند. علائم این اختلالات عبارت هستند از CTDs عضلانی یا مجموعه‌ای از ناراحتی، درد، مورمور کردن، سوزش، حساس شدن نسبت به لمس، التهاب، محدود شدن دامنه‌ی حرکت، از دست رفتن قدرت و توانایی و اختلالات حسی در بخشی از بدن. اختلالات اسكلتی -عضلانی بر بخش‌هایی از بدن اثر می‌گذارند که درگیر انجام کار هستند.  بالا تنه و به ویژه ستون فقرات و دست‌ها حساس‌ترین اندام ها در برابر ریسک فاکتورهای اختلالات اسكلتی -عضلانی هستند. کارهایی مانند مونتاژ قطعه ها، واردکردن اطلاعات به‌وسیله‌ی صفحه کلید، بسته‌بندی و قالی بافی دارای چرخه‌ی کار کوتاه و بسیار تكراری هستند و به وقوع و پیشرفت این اختلالات کمک می‌کنند.

 

برگشت به بالا